ʻO Gai Jatra ma Nepal - ka mōʻaukala, nā lā a me ka hoʻolauleʻa

Inā ʻoe e ʻimi nei i kahi hui like ʻole o ka leʻaleʻa me ka moʻomeheu a me ka moʻomeheu, ʻo Nepal wale nō ka wahi kūpono. Ma waena o nā hoʻolauleʻa kuʻuna he nui, hoʻohui ʻo Gai Jatra i ka moʻomeheu, ka hana kiʻi, nā kuʻuna hoihoi, a me ka ʻokoʻa. Maʻaneʻi,ʻoi aku ka nui o Gai Jatra ma mua o kahi kuʻuna; he mea lapaʻau naʻau.

I ka wā lōʻihi, ua ulu ka ʻahaʻaina; i kēia lā, paʻa ia i ka waiwai moʻomeheu a me ka manaʻo a ua manaʻo ʻia ʻo ia ka ʻahaʻaina hoʻomāʻewaʻewa. Hoʻohanohano nui ʻia ʻo Gai Jatra ma ke awāwa ʻo Kathmandu ma waena o ke kaiāulu Newar. Eia kekahi, lele pū kekahi i kēia hoʻolauleʻa ma o ke ʻano o nā kiʻi comic a lākou e hana ai no ka lā.

A puni ʻo Kathmandu, Lalitpur, a me Bhaktapur , hoʻolauleʻa ʻia ʻo Gai Jatra e nā hui makahiki āpau me ko lākou mau ʻohana. Hāʻawi kēia lā hoʻolauleʻa i kahi hiʻohiʻona hou loa i ka make a me ke kanikau. Ke aʻo pololei nei ia iā mākou ʻaʻole e noho me ke kaumaha no ka make no ka manawa lōʻihi akā e hauʻoli i ka hoʻomanaʻo ʻana i ka poʻe aloha.

Moolelo a me kona kumu

Hoʻopili nā moʻolelo a me nā moʻolelo i ka hoʻomaka ʻana o ka hoʻolauleʻa Gai Jatra. Eia naʻe, ua manaʻo ʻia ua hoʻomaka kēia hoʻolauleʻa i 600 mau makahiki i hala i ka wā o Jayastithi Malla. Ua kapa ʻia ka ʻahaʻaina 'saa yaa(t)' a i ʻole 'gai yatra,' ʻo ia hoʻi ka "huakaʻi o ka bipi."

I ka manawa like, ʻo Bhaktapur ke kapikala o Nepal a ʻo ia no 367 mau makahiki. Ua mau ia ala a hiki i ka noho aliʻi ʻana o King Ananda Dev. Eia naʻe, ua loli ia i ka wā o Yaksha Malla. Mai ia manawa mai, ua māhele ʻia ke awāwa ʻo Kathmandu i Kathmandu, Lalitpur, a me Bhaktapur, ʻo ia ke ʻano o kēia lā.

Ke neʻe nei, ua ulu wale ka hoʻolauleʻa Gai Jatra ma ke ʻano he ʻahaʻaina kūpono i ka wā o Pratap Malla ma Kathmandu. I kēia manawa, noho aliʻi ʻo Jagat Prakash Malla iā Bhaktapur, a ʻo Siddhi Narsingh Malla ma Lalitpur.

Ma kahi o 600 mau makahiki i hala aku nei, i ka wā o Jayastithi Malla, makaʻu nui nā kānaka i ke Akua o ka make, ʻo Yamaraj, nāna i hoʻomaka i ka hoʻolauleʻa Gai Jatra. Ua hoʻomana nā kānaka iā Yamaraj a hoʻolauleʻa i ka lā e ʻoluʻolu iā ia.

Ua hoʻomaka ʻo Pratap Malla iā Gai Jatra ma Nepal.

Eia naʻe, hoʻomaka ka hoʻolauleʻa Gai Jatra a mākou e ʻike nei i kēia lā me Pratap Malla. I ka wā o kona noho aliʻi ʻana ma luna o Kantipur, makemake ʻo King Pratap i kāna mau keiki kāne ʻelima e aʻo a ʻike i ka hoʻokele ʻāina ʻoiai ʻo ia e ola ana.
ʻAʻole i liʻuliʻu, ua koho ʻo King Pratap i kāna keiki hiapo (Chakrabartendra Malla) i Mōʻī o ke Aupuni. ʻO ka mea pōʻino, ua make ʻo Chakrabartendra i ka lua o ka lā o kona noho aliʻi ʻana. ʻO kēia make pōʻino a me ka manawa ʻole i lilo ai ka Mōʻīwahine i ke kaumaha nui.

Ua hala na la, aka, ua paa ka Moiwahine iloko o keia kaumaha, ka mea i hoopilikia loa i ka Moi. No laila, ua hoʻomaka ka Mō'ī e hana i nā mea a pau e hauʻoli ai kona Mō'īwahine a hoʻomaikaʻi i kona kūlana. Akā naʻe, ʻaʻohe mea i hiki ke hoʻihoʻi i ka minoʻaka ma ka maka o ka Mōʻīwahine.

Ma hope o kekahi manawa, ua hoʻolaha ka Mōʻī i kahi huakaʻi ma ke Aupuni a noi aku i kēlā me kēia ʻohana i loaʻa i ka make e hui pū me lākou. Ma hope o ka hoʻolaha ʻana, ua hoʻopiha koke ʻia ke Aupuni me nā ʻohana i hōʻike i kā lākou mau moʻolelo o ka nalowale.

I ka wā o ka huakaʻi, ua hāʻawi pū ka Mōʻī Pratap i ke kūʻokoʻa e hoʻohenehene e pili ana i ke ʻano politika. Ua noi ʻo ia i ka poʻe e ʻaʻahu nani a me ke ʻano leʻaleʻa, e hāʻawi iā lākou i ka "kūʻokoʻa o ka ʻōlelo" e paʻi i nā ʻakaʻaka me ka ʻoluʻolu.

ʻO ka hui pū ʻana, ua hoʻomāmā ka ʻeha o ka Mōʻīwahine i kēia lā hoʻolauleʻa a ua ʻae ʻo ia i ka make ma ke ʻano he hanana kūlohelohe mau. Eia kekahi, i ka ʻike ʻana i ka nui o nā ʻohana uʻi a me ka hoʻomaopopo ʻana i ke kaumaha o kēlā me kēia kanaka no ka nalowale ʻana o kā lākou poʻe aloha, ua ʻike ʻo ia ke hoʻomau nei ke ola a pono ke ola piha.

I ka wā o ka hanana, ua ʻaʻahu nani ka lehulehu a hana i nā ʻakaʻaka lapuwale e pili ana i ke kaiāulu kaulana a me ka pono ʻole o ka nohona. Ua ʻakaʻaka kēia i ka Mōʻīwahine, kahi i hoʻomaha ai i ke kaumaha o ka nalo.

Moʻolelo Kuleana ʻē aʻe

ʻOiai he moʻolelo ko ka Buddhist manuscript e kākoʻo ana i ka hoʻolauleʻa Gai Jatra. Wahi a ka moʻolelo, ua ʻōlelo ʻia kahi wahine i pōʻino i ka make ʻana o kāna keiki e kipa aku iā Lord Budhha i kekahi o kāna mau aʻo ʻana.

I kona hālāwai ʻana me ka Haku Buddha, uē ʻo ia a uē me ka uē, e koi ana iā ia e hoʻihoʻi i kāna keiki i ke ola. I kona lohe ʻana, noi akula ʻo Haku Budhha i ka wahine e kiʻi i ka lima o nā hua sinapi mai loko mai o ka hale kahi i make ʻole ai kekahi i hiki iā ia ke pīpī i kāna keiki a hoʻōla iā ia.

A laila, ʻae ka lede i ka ʻaelike a hele a puni ke kauhale no ka ʻimi ʻana i ia mau hale. Akā naʻe, ʻaʻole i loaʻa iā ia kahi hale me ka make ʻole. ʻAʻole i liʻuliʻu, ʻike ʻo ia ʻaʻole hiki ke pale ʻia ka make a pono nā mea a pau e hele ma ia.

Hoʻololi i ka manawa

Ua hoʻomaka ka hoʻolauleʻa Gai Jatra e hōʻoluʻolu i ka Mōʻīwahine me ka ʻakaʻaka i ka wā ʻo Malla dynasty. Eia naʻe, ua hoʻololi ʻo ia i nā loli he nui i ka manawa. ʻO kekahi hoʻololi ʻē aʻe i hana ʻia i ka wā o ke aupuni mōʻī Shah.

I ka wā mua, ua hoʻolauleʻa wale ʻia ʻo Gai Jatra ma loko o ke awāwa; akā naʻe, ua hoʻomaka ia e laha aku ma waho o ke awāwa, e like me Banepa, Panauti, a me Pokhara . ʻO ia ka manawa i kauoha aku ai ʻo Rana Bahadur Shah i nā keiki a pau e puka i waho o nā kūlanakauhale ʻekolu i loko o Kathmandu Mandala i mea e pale aku ai i ka make ma muli o Kala-Azar ma hope o ka make ʻana o Rani Kantivati. A laila neʻe akula nā ʻohana i nā kūlanakauhale like ʻole.

Ma hope mai, ua hoʻokumu ʻia ke mele ʻo "Kachi macha vai yaa keg ya yakhu," ʻo ia hoʻi, "He aliʻi ʻino ke kiola aku i kahi pēpē hānau hou."

Hoʻohui ʻia ʻo Satire and Humor

Mai ka hoʻokomo ʻia ʻana o nā ʻakaʻaka hoʻomākeʻaka a me ka hoʻohana ʻana i ka ʻakaʻaka i ka hoʻolauleʻa, ua hele lōʻihi ka ʻahaʻaina. Me ka "kūʻokoʻa o ka ʻōlelo" i hāʻawi ʻia, e ʻike ʻoe i ke ʻano o ka ʻakaʻaka a me ka hoʻomākeʻaka politika a puni ka ʻāina.

Lele ka poʻe a pau i kēia ʻano o ka satire, mai nā mea hoʻomake kaulana a i nā mea pena kiʻi kūloko. Hana lākou i nā mea hoʻohenehene e hōʻike i nā pilikia o ke kaiāulu a me ke kaulike politika. ʻO ka hui pū ʻana, ua lilo ka hoʻolauleʻa ʻana o Gai Jatra i ʻahaʻaina no nā mea hoʻomākeʻaka kahi e lawe māmā ai ka poʻe i ka ʻakaʻaka a hoʻohana iā lākou e noʻonoʻo a hauʻoli. No laila, ke hoʻoikaika nei kēia lā i ka hoʻomanawanui i ka hoʻohewa a me ka demokala.

Hōʻailona o ka Inclusiveness and Diversity

Me ka ʻae ʻana i ka make ma ke ʻano he ikaika hiki ʻole a me ka hoʻomanaʻo ʻana i nā hoʻomanaʻo maikaʻi o ka mea aloha, ʻo Gai Jatra kekahi manawa e ʻae ai i ka poʻe no ko lākou ʻano. Lawe pū ka poʻe iā ia he manawa kūpono e hāpai i ka moʻomeheu a me ka hoʻoilina o ke kaiāulu.

I kēia mau lā, ʻo ka ʻahaʻaina Gai Jatra kahi lā koʻikoʻi no ke kaiāulu LGBTO + ma Nepal.

I ka manawa hea e hoʻolauleʻa ʻia ai ʻo Gai Jatra?

ʻO Janai Purnima a me kēia mau hoʻolauleʻa ma mua o Gai Jatra, kahi i pili. Ma Janai Purnima, he kuʻuna ka poʻe i ka ʻaʻahu ʻana i ke kaula ʻulaʻula ma ko lākou mau lima lima, a laila nakinaki lākou i ka huelo bipi. Ua ʻōlelo pinepine ʻia e lawe ka bipi iā lākou i ke ola ma hope.

ʻAe, hāʻule ʻo Gai Jatra i ka mahina ʻo Bhadra (ʻAukake / Kepakemapa). Ma ka ʻōlelo maoli ʻo Newari (Nepal Bhasa), kapa ʻia ʻo Gai Jatra ʻo Sa Paru. Eia, 'Sa' 'o ia ho'i ka bipi a 'o 'Paru' 'o Pratipada Tithi.

E like me ka inoa, pili ʻo Pratipada Tithi i ka lā mua o ʻelua pule ma ka ʻōnaehana kalena Hindu. Ua hele mai kēia inoa mai ka manawa i hoʻolauleʻa ʻia ai, ʻo Bhadra māsa śukla pakṣa pratipada tithi.

I kēia makahiki, 2026, hāʻule ʻo Gai Jatra i ka Pōʻalua, ʻAukake 20th. He lā hoʻomaha lehulehu kēia hoʻolauleʻa, a ua pani ʻia kēlā me kēia kula a me nā keʻena.

No ke aha i hoʻolauleʻa ʻia ai ʻo Gai Jatra?

Hoʻopili ʻia ka hoʻolauleʻa ʻana o Gai Jatra me ka manaʻo o ka poʻe. ʻO kēia wale nō ka lā o ka makahiki e pōwehiwehi ai ka laina ma waena o ke kaumaha a me ka leʻaleʻa. Hāʻawi ia i ka hōʻoluʻolu i nā ʻohana kaumaha a hōʻike i ka lokahi kaiāulu, empathy, a me ke kūpaʻa.

ʻO kekahi moʻolelo e pili ana i ka hoʻolauleʻa Gai Jatra i ʻōlelo ʻia ma ka Garuda Purana. Wahi a ia, ʻo ka lā 11 ma hope o ka make ʻana o kekahi e kāhea ana i ka hoʻomana o Brishotsarga (hoʻokuʻu ʻana i kahi bipi / bipi).

Hoʻokumu ʻia kēia hana ma luna o ka manaʻoʻiʻo e loaʻa i nā ʻuhane o nā lālā i make ka maluhia ma o ka hana ʻana i kahi mōhai nui. Eia naʻe, he kumu kūʻai, ʻaʻole hiki i nā mea a pau ke hoʻokō, no laila ua hoʻolauleʻa ʻia ʻo Gai Jatra ma ke ʻano he koho ʻē aʻe.

Mai ia manawa mai, ua manaʻo ka poʻe ʻo ka hoʻolauleʻa ʻana iā Gai Jatra e kōkua i nā ʻuhane i make e hele i ko lākou ala i ka lani ma ka hopu ʻana i ka huelo bipi ma luna o ka muliwai ʻo Vaitarani. Ua ʻōlelo ʻia ka muliwai ʻo Vaitarani he kahawai hōʻailona o ka ʻeha a me ka ʻeha.

Pehea e hoʻolauleʻa ʻia ai ʻo Gai Jatra?

ʻOiai ma ke ʻano he hoʻolauleʻa hoʻohanohano i nā lālā i make, he kuʻuna kūʻokoʻa a hoʻohiwahiwa ʻo Gai Jatra.

I ke kakahiaka, hoʻonani a hoʻomaʻemaʻe ka ʻohana o ka mea i make i ko lākou mau hale. ʻO ka mea nui, hoʻohana lākou i ka lepo bipi a me ka ʻulaʻula. Eia naʻe, ʻo ka hapa nui o nā hale i hana ʻia me ka sima; ʻAʻohe o lākou mau wahi maʻemaʻe. ʻO ia ke kumu e hana ai ka hapa nui o ka poʻe i nā hale ʻohe e like me ka bipi i ke ahiahi o ka ʻahaʻaina a i ke kakahiaka hoʻokahi.

Lawe mai kekahi poʻe i nā bipi maoli no ka hoʻomana a me ka hoʻolauleʻa. Ma ka moʻomeheu Hindu, he pipi ka manaʻo hohonu a mahalo ʻia ma ke ʻano he makuahine.

Ke hoʻi nei lākou i ke kaʻina hana, kono lākou i nā kāhuna no ka hana kakahiaka i kapa ʻia ʻo Shraddha Karma ma hope o ka hoʻonani ʻana i ko lākou mau hale. Ma hope o kēlā, hāʻawi lākou i ka meaʻai i ka bipi, i kapa ʻia ʻo godaan, e hoʻomanaʻo ai i ka lālā i make.

ʻO ka manawa pinepine, hoʻomaka ka parade me nā poʻe i ʻaʻahu ʻia e like me nā bipi a me nā mea hoʻonaninani kaumaha.

Hoʻomaka ka hana parade i ka hāʻawi ʻana o nā ʻohana i nā mōhai meaʻai a oli i nā pule. Ke neʻe nei, piha nā alanui i nā mele a me nā mele o nā mea kani kahiko. Piʻi nui nā alanui me ka lehulehu e hoʻolele nei i ko lākou ʻaʻahu a me nā mea nani.

Ma ke ʻano he leʻaleʻa, pili nui ka ʻoihana i ka moʻomeheu hoʻolauleʻa. ʻO ka mea maʻamau, hana ka poʻe mahiʻai i nā bipi me ka hoʻohana ʻana i ka ʻohe, ʻoiai nā ʻohana waiwai e hoʻololi i kā lākou mau keiki i bipi i ka wā o ka parade.

Eia kekahi, ua hoʻohana nā kānaka i nā hōʻailona e ʻike ai i nā lālā i make i ka wā o ka parade. No ka laʻana, inā ua nalowale ke keiki i ka ʻohana, e hana ka ʻohana i pipi hana mai loko mai o ka hīnaʻi ʻohe (doko).

Pēlā nō, inā he lede ka lālā i make, e ʻaʻahu lākou i nā lole ʻulaʻula a uliuli i ka wā o ka parade. Pēlā nō, inā hāpai ka lede, lawe mai lākou i bipi keiki. Loaʻa i nā kānaka ke kiʻi o ka lālā i make a kau ma luna o kahi bipi hōʻailona.

Hāʻawi ʻia i ka wā hoʻolauleʻa ʻo Gai Jatra

Me ka pili puʻuwai i hāʻawi ʻia e ka hoʻomana, ua piha pū ʻia ʻo Gai Jatra me ka hauʻoli culinary. E like me nā kuʻuna i ka wā hoʻolauleʻa, ua piha ka hoʻolauleʻa me nā meaʻai Newari maoli.

Samay Bhaji

ʻO Samay Bhaji kekahi o nā kīʻaha nui i ka maka. ʻO ia ka pāʻai meaʻai ʻo Newari i loaʻa i kekahi mau meaʻai e like me Chatamari, laiki kuʻi ʻia, wa: (pancake i hana ʻia me ka ʻeleʻele ʻeleʻele a i ʻole ka mung beans paste), barbecued a marinated ʻiʻo buffalo (Chhwela), hua manu i hoʻolapalapa ʻia, ʻeleʻele soybeans (Bhatamaas), spicy potato salad (Aalu ginger Wala), ʻoki ʻia me ka ʻoki ʻia me ka "ʻoki ʻia" nā mea ʻala (Bodi ko Achar), nā lau ʻōmaʻomaʻo (Saag), a me Ayla.

Eia kekahi, ua hui pū ʻia kēia pāpaʻi me ka ʻuala, kāloti, kukama, aniani, pī, a me nā radishes.

Choila / Chhwela

ʻOiai ua hoʻokomo ʻia kēia kīʻaha i loko o ka pā Samay Bhaji, ʻoliʻoli pū ʻia ʻo Choila ma ke ʻano he kīʻaha ʻokoʻa. ʻO Choila ka ʻiʻo bufalo i hoʻopiha ʻia me nā mea ʻala.

ʻOiai ʻo ka ʻiʻo bufalo ka mea nui i loko o kēia kīʻaha, ʻo nā koho ʻē aʻe e pili ana i ka moa, ka ʻiʻo, nā halo, a me ka ʻiʻo.

ʻO Juju Dhau

Kaulana nui ʻia ʻo "King of the curds," kaulana ʻo Juju Dhau no kona ʻono momona a me ka mānoanoa. ʻO ia ka kīʻaha kūikawā a Bhaktapur, a e loaʻa iā ʻoe i loko o nā ipu lepo.

ʻO Juju Dhau kahi meaʻai nui e hōʻike ana i ka maʻemaʻe i nā manawa kūikawā. Aia ka waiu bufalo a he mea nui ia o kēlā me kēia hana.

ʻO Gai Jatra ma nā kūlanakauhale like ʻole o Nepal

Inā hele ʻoe i Nepal i ka wā o Gai Jatra, e ʻike ʻoe iā ia ma nā kūlanakauhale like ʻole e like me Kathmandu, Bhaktapur, Kritipur, Patan, a me Khokana. Ma waho aʻe o kēia, ua hoʻolaha ʻia ʻo Gai Jatra ma nā wahi ʻē aʻe, akā ʻaʻole like ka nui o nā hoʻolauleʻa.

Hoʻolauleʻa ma Kathmandu

ʻO ke kaona nui o Nepal, ʻo Kathmandu, ʻo ia ka mea hoʻokipa nui no ka hoʻolauleʻa Gai Jatra, e puka mai ana mai kēia kūlanakauhale. Ma hope o ka hōʻoluʻolu ʻana i ka Mōʻīwahine kaumaha, ua lilo ia i hana hoʻomana makahiki, a ua kaha ʻia ka lā maris ma ka kalena.

ʻOiai ma hope o ka noho aliʻi ʻana, ua hoʻoili ʻia ka hoʻolauleʻa Gai Jatra mai kēlā hanauna a i kēia hanauna. I loko o kēia lā hoʻokahi, hui pū nā poʻe o ke kaiāulu Newar e hoʻolauleʻa a kaʻana like i kā lākou mau hoʻomanaʻo maikaʻi loa no nā lālā i make, me ka waiho ʻana i ke kaumaha.

Hele kēia ʻaha hoʻolauleʻa a puni ke kūlanakauhale a me nā wahi o loko. Loaʻa i ka poʻe hana parade nā ʻeke liʻiliʻi o nā mea ʻono, nā ʻoʻa, nā huaʻai, a me nā meaʻai ʻē aʻe mai nā ʻohana like ʻole a puni ke kūlanakauhale e kōkua iā lākou e mākaʻikaʻi i ke kūlanakauhale. I kēia manawa, noho ka poʻe kū i loko a nānā i ka ʻahaʻaina ma o ke kīwī a i waho paha me kā lākou hana hoʻomākeʻaka.

Hoʻolauleʻa ma Patan

ʻAʻole like me ka hoʻolauleʻa ʻahaʻaina ma Kathmandu, ʻoi aku ka liʻiliʻi o ka poʻe i ka hana ma Patan. ʻO ka mea maʻamau, ua kapa ʻia kēia hoʻolauleʻa ʻo Matayaa.

Ua like ia me Gai Jatra, kahi e ʻaʻahu ai ka poʻe i ke kala a komo i nā hana satirical like ʻole a me nā hanana. ʻO ka mea maʻamau, ʻo ka poʻe i komo i kēia hana, ʻo ia nā ʻohana i nalowale i kā lākou mau mea aloha i hala iho nei i loko o hoʻokahi makahiki.

Hoʻolauleʻa ma Bhaktapur

ʻO Bhaktapur kekahi o nā ala leʻaleʻa e hoʻolauleʻa ai i kēia ʻahaʻaina. Ke hoʻohālikelike ʻia me ka hoʻolauleʻa ʻana o Kathmandu a me Patan, hele ʻo ia ma luna o ke kiʻekiʻe me kahi ʻano ʻokoʻa: he kaʻa.

Ua kapa ʻia kēia kaʻa ʻo Taha-Macha. Hana ʻia me ka ʻohe a uhi ʻia me ka lole. Ma hope mai, kau pū nā kānaka i nā kiʻi o ko lākou mau lālā i make i waenakonu o ke kaʻa a holo a puni ke kūlanakauhale.

E like me kēia, ʻike ʻia nā kaʻa he nui ma ke ala o ia lā, i hoʻokuke ʻia e nā ʻōpio i kāhiko ʻia i ka Hakku Patasi. Hōʻike kēlā me kēia kaʻa i kona mau lālā i make, ʻoiai ua hoʻonani ʻia me kā lākou waiwai a me nā kiʻi.

ʻO nā mea a pau, alakaʻi ʻia kēia mau Taaha-Macha e kahi kaʻa hoʻokahi a ʻoi aku ka nui i kapa ʻia ʻo Bhailya Dya (Bhairab), i hana ʻia me ka ʻohe a uhi ʻia me nā mauʻu. Ma ka ʻaoʻao o ka parade, nui nā mea hoʻokani mele kūloko e hahai i ke kaʻa.

Pēlā nō, hoʻokani ʻia kahi hula moʻomeheu i kapa ʻia ʻo Ghintang Ghisi, a ua ʻaʻahu ʻia nā kānaka o nā makahiki āpau i nā ʻano like ʻole a me nā bipi. Ua pena kekahi i ko lakou mau helehelena.

He mea leʻaleʻa kēia hula hoihoi no kahi o hoʻokahi pule e hōʻike ana ka poʻe mai Gai Jatra a i Krishna Janmashtami . Hana ʻia ka Ghintang Ghisi ma kahi laina lōʻihi, me ʻelua mau kānaka ma ka lālani e hula ana ma ke kuʻi ʻana i nā lāʻau a kekahi.

Hoʻolauleʻa ma Kritipur

Hoʻonui ʻia ka hoʻolauleʻa Gai Jatra ma Kritipur me ka moʻomeheu a me ka moʻomeheu maoli. Hana ʻia kēia hoʻolauleʻa me ka hauʻoli piha ma nā kūlanakauhale ʻo Kritipur, e like me Kipu, Naga, a me Panga.

Me kēia hoʻolauleʻa, manaʻo ka poʻe o Kritipur ua wehe ka puka i ka lani i kēlā lā. No laila, ke manaʻoʻiʻo nei lākou e hiki aku ana ko lākou mau lālā i make i ka lani ma ka hele ʻana i kahi parade a puni ke kūlanakauhale.

Maʻaneʻi, heʻokoʻa ka hoʻolauleʻa Gai Jatra ma mua o nā kūlanakauhale'ē aʻe, no ka mea,ʻaʻole iʻaʻahu nā kānaka e like me nā bipi akā he mau akua a me nā akua wahine. Ma waho aʻe o ka hoʻolauleʻa ʻana no nā lālā i make, lawe pū ka poʻe mahiʻai a me nā kānaka i manawa e hoʻomaha ai i kā lākou hana luhi.

Pēlā nō, ʻo Gai Jatra kekahi manawa no ka poʻe e launa hou a kūkulu i ka pilina me ko lākou mau hoalauna. I ka wā o ka parade, kīkēkē nā kamaʻāina i kēlā me kēia puka, e noi ana i ko lākou mau hoalauna e hui pū me lākou.

He nui nā moʻolelo a me nā manaʻoʻiʻo ʻē aʻe o Kritipur i hui pū ʻia me ka hoʻolauleʻa Gai Jatra. No laila, ʻo kona ʻano ʻano like ʻole e haʻalulu mau i ka poʻe.

Hoolaulea I Khokana

ʻO Khokana he wahi liʻiliʻi e like me ke kauhale i noho nui ʻia e ke kaiāulu Newar. I kēia lā, hoʻohui ʻia kēia Kōmike Hoʻomohala ʻĀina (VDC) me nā VDC ʻē aʻe, e like me Bungamati, Chhampi, Dukuchhap, Sainbu, a me nā mea hou aku.

E like me ka hoʻolauleʻa ma Bhaktapur, ʻokoʻa ka hoʻolauleʻa ma Khokana i kāna ʻano hoʻolauleʻa. I ka wā o ia hanana, hoʻohana ʻo Khokana i kā lākou mau lole kahiko a me nā maka. Eia kekahi, no ka mea ua waiwai kēia wahi i nā huahana mahiʻai a me kā lākou ʻohi ʻana, hāʻawi lākou iā lākou i nā akua.

I ka hoʻomaka ʻana o ka huakaʻi, ʻaʻahu nā keikikāne e like me nā wahine a hui pū i nā parade, e hana ana i nā hoʻohenehene. Eia naʻe, komo nā wāhine i ka hoʻomākaukau ʻana i ka ʻahaʻaina a nānā i nā hana ʻē aʻe a Gai Jatra.

Nā ʻano hula i hana ʻia i ka wā o Gai Jatra

ʻOiaiʻo ka hoʻolauleʻa Gai Jatra he lā wale nō ma kekahi mau wahi,ʻo ka Bhaktapurʻahaʻaina kahi kokoke i hoʻokahi pule. ʻOiaʻiʻo, ma hope o Biska Jatra, ʻo Gai Jatra kekahi o kā lākou hoʻolauleʻa nui.

Hoʻomaka ka hoʻolauleʻa me Gai Jatra, a ʻo ka lua o ka lā ʻo Taha-macha, e mau ana a hiki i Krishna Janmashtami. Ma ka lā mua o Gai Jatra, e ʻike ʻoe iā Ghitang Ghisi a me Makha Pyakhan, a me nā mele kuʻuna.

Ma waho aʻe o kēia, aia kekahi mau hana ʻē aʻe o ka pō, i ʻōlelo ʻia ma lalo nei.

Kawana Pyakhan

E like me ka inoa, ʻike ʻia kēia ʻo ka hula iwi. Ma ʻaneʻi, ʻōlelo ʻo Kawana i kahi iwi me ke ʻano weliweli.

ʻAe, hoʻomaka kēia hula Me ʻelua keiki e ʻaʻahu ana i mau iwi no ka hana. ʻO nā keiki i loko o nāʻaʻahu e kū ana i mua o kekahi i kekahi mai ke kihi'ē aʻe. ʻO ka maʻamau, hana lākou i kēia hula ma Bhaktapur Durbar Square.

Bhalu Naach / Pyakhan

E like me kona inoa, hana ʻia kēia hula kuʻuna ma ka ʻaʻahu ʻana i Bhalu (aka bea). He wahi koʻikoʻi ko ia no ka hoʻohana ʻana i ka bea no ka hoʻohihi ʻana a ma ke ʻano he moʻolelo. Hoʻokani mau ʻia ka hula Thai ma Nasamana Tole o Bhaktapur.

Khichha Pyakhan

E like me nā ʻano hula ʻē aʻe, ua hoʻopili ʻia ʻo Khichha Pyakhan me kahi ʻīlio i ka wā e hula ana nā mea hula e like me nā ʻīlio. Ma ʻaneʻi, ʻaʻahu nā mea ʻelua e like me nā ʻīlio, e hōʻike ana i ko lākou kūpaʻa i nā kānaka.

Hula Bhairava

ʻIke nui ʻia kēia hula ma Madhyapur Thimi Bhaktapur. Hoʻokomo pū ʻia ke ʻano Bhairava i nā ʻano hula ʻē aʻe, e like me Nil barahi Pyakhan, Nava Durga Dance, a me Mahalaxmi Dance.

He ʻano ʻuhane a moʻomeheu hoʻi kēia hula i ka hoʻolauleʻa. Wahi a ka moʻolelo, ʻo ke ʻano o Bhairava i loko o kēia hana hula e hoʻopau i ka pōʻino o nā ʻuhane a me nā daimonio ʻuhane.

Hulahula Lakhey

ʻO ia kekahi o nā hula kaulana loa ma ke kaiāulu Newar a hoʻokani pinepine ʻia i ka wā hoʻolauleʻa Gai Jatra. ʻAe, ʻike pinepine ʻia ʻo Lakhey ʻo ka hula o ka diabolo i ka carnival o ke Akua.

E like me ka moʻolelo, ʻo Lakhey ka daimonio e noho ana i ka nahele a mālama i nā kamaʻāina. Hula pinepine lakou me ka malama ole i ke alo o na akua. He helehelena ko'iko'i ko Lakhey, he niho ko'iko'i, a he mane 'ula'ula a 'ele'ele paha.

ʻO ka manawa pinepine, hana ʻia kēia hana e nā poʻe e hoʻohana ana i nā masks Lakhey a me nā lole e hula a puni ke awāwa. ʻO ka maʻamau, hōʻike ʻia kēia hulahula me nā neʻe ʻāhiu a me nā puʻupuʻu mele.

ʻAʻole hoʻi e haʻi ʻia, he hana hoʻokipa kēia hula. ʻO kekahi o nā mea i loko o ka hula he keikikāne liʻiliʻi i kapa ʻia ʻo Jhyalincha, nāna i hoʻomāʻewaʻewa i ka Lakhey. I ka ʻike ʻana i kēlā, alualu ka Lakhey iā ia ma ke alanui me ka huhū.

Hula Nil Barahi

ʻO ia kekahi o nā hula kahiko loa ma Bhaktapur, mai Bode. Wahi a nā manuscript kahiko, ua ʻike ʻia ʻo Nil Barahi i waena o nā kamaʻāina a aʻo i ke ʻano hula. Manaʻo ʻia he hōʻailona kēia hula i ka maluhia ma hope o ke kaua luhi me nā daimonio.

Eia hou, ua hoʻonohonoho ʻo Nil Barahi i kāna mau lula i ka wā o ka hula. Ua ʻōlelo ʻia ʻaʻole ʻae ʻia ʻoe e ʻai a inu i ka wā o ka hula, a ʻaʻole kamaʻilio pū ka poʻe hana.

ʻAe, he mea leʻaleʻa, ʻo ia ka hoʻomau ʻana o kēia hula no ʻekolu lā, a hāʻawi kekahi kanaka i 12 a 15 mau hola i kēlā me kēia lā i kēia hana. Eia kekahi, pono e hoʻokō ka poʻe hoʻokani i kēia hula me ke ʻano o ke kūlana.

ʻO ka hui ʻana, 19 mau mea hoʻokani no ka hula no ka ʻohana Shrestha o Bode. Hoʻopili pū ʻia ka hula i nā kuʻuna tantric a me nā moʻolelo. ʻOiai ʻo ia ka hula a nā Akua, ʻo kekahi o nā mea i komo i kēia hula ʻo Barahi, Bhairava, Ganeshas (Surya Binayak, Jal Binayak, Ashok Binayak, a me Kal Binayak), Kumari, Simha, Gatekeepers, a me Jokhale.

E like me kāu i aʻo ai i kēia manawa, he pipiʻi kēia hula. No laila, ʻo kekahi mau mea hana ʻoihana wale nō e makemake e hana.

Hula Mahakali

Ua hoʻomaka pū ʻia kēia hulahula i ka wā o ka Malla Dynasty i ka wā i kū ai ʻo King Pratap Malla i aliʻi. I ka lā, ua ʻike ʻo King Pratap i ke kaua ma waena o nā akua wahine ʻo Mahakali, Mahalaxmi, a me Kumari me nā daimonio.

No laila, ua hōʻike ʻo ia i kona makemake e hoʻopaʻa i ka hanana ma o ka hula. I kēia lā, hoʻokani ʻia kēia hula e ka poʻe e ʻaʻahu ana i nā maka no ka hoʻokō ʻana i ka hakakā. ʻOiai ke hana nui ʻia nei i ka wā o ka ʻaha ʻo Indra Jatra, hana ʻia i kekahi manawa i ka hoʻolauleʻa Gai Jatra.

Hula Mahalaxmi

Hoʻokaniʻia ka hula Mahalaxmi ma Bhaktapur Nagar a me Nagadesh, ke kūlanakauhaleʻo Madhyapur Thimi. Hana ʻia kēia hula ma ke kāhiko ʻana i ke Akua wahine ʻo Mahalaxmi.

Ma ʻaneʻi, hula ʻo Mahalaxmi i waenakonu o ke kahua me kahi mea kaua ma kona lima. Ma hope mai, hoʻokuʻi ʻo ia i kona kūlana i ka kuʻi o ka Madal a hoʻomaʻemaʻe i ka pūnaewele e ulu ai ʻo Jamara (lau lāʻau bale kapu).

Ka Mele O Gai Jatra

Lyrics:

ताहामचा गन त्ये

ग्वाखंप्वाले त्ये,

ग्वाखंप्वाले मन्ह्यो सा

खुसि चूइका छ्वोये ……

Puana:

"Tahamacha Gana tye,

Aloha ʻoe,

Gwakhanpwale Manhyonsaa

Khusi Chuka Chhwe”

Pelekania:

"Ma hea mākou e waiho ai ʻo Tahamacha (ka bipi i hana ʻia)?

Ma ka puka i hana ʻia ma ka pā (He mea hiki ke loaʻa ka lua i nā hale kahiko).

Pehea inā ʻaʻole kūpono i kēlā lua,

Hoʻokomo ʻia i loko o ka muliwai.

I Nutshell

Ua ʻoi aku ʻo Gai Jatra ma Nepal ma mua o kahi hanana hoʻolauleʻa wale nō i ke kōkua ʻana i ka poʻe e ʻae i ka nalowale o kā lākou mau lālā aloha i mea maoli. Eia kekahi, hāʻawi ia iā lākou i ka hōʻoluʻolu o ka hauʻoli ma hope o ke ola.